Technische informatie over maatwerk in zink, koper en lood

_{Maatvoering, materiaalkeuze en aanleveren van zetwerk}

Op maat gezet plaatwerk wordt toegepast wanneer standaard dak- en gevelproducten niet aansluiten op de bouwkundige situatie. Door profielen vooraf volgens tekening te knippen en te zetten, kan het werk op locatie sneller en nauwkeuriger worden gemonteerd.

Zink-Koper.nl heeft meer dan 30 jaar ervaring met zink en koper. Wij leveren maatwerk voor particulieren, dakdekkers, aannemers, installateurs en restauratiebedrijven.

Op deze pagina leest u welke informatie nodig is om maatwerk correct te kunnen produceren.

Welke producten kunnen op maat worden gemaakt?

Afhankelijk van materiaal, afmetingen en zetmogelijkheden kunnen onder andere de volgende producten worden vervaardigd:

Zinken dakgoten.
Bakgoten en mastgoten.
Kilgoten en verholen goten.
Deklijsten en muurafdekkers.
Dakrandprofielen.
Boeiboordbekleding.
Waterslagen.
Lekdorpels.
Afdekkappen.
Loketten en aansluitprofielen.
Hoekprofielen.
U-profielen en Z-profielen.
Gevelafwerking.
Kopschotten en eindstukken.
Koperen profielen en afdekkingen.
Loodslabben en stroken bladlood.
Speciaal zetwerk volgens schets of technische tekening.

Niet ieder profiel kan uit één plaatdeel worden gemaakt. De mogelijke lengte, breedte, materiaaldikte en het aantal zettingen worden vooraf gecontroleerd.

Welk materiaal kiest u?

Zink

Zink wordt veel toegepast voor dakgoten, deklijsten, kilgoten, waterslagen en dak- en gevelprofielen.

Eigenschappen:

Goed te knippen, zetten en solderen.
Lange levensduur bij correcte verwerking.
Vormt buiten een natuurlijke patinalaag.
Onderhoudsarm.
Volledig recyclebaar.
Geschikt voor traditionele en moderne gebouwen.
Leverbaar in verschillende oppervlaktekleuren en diktes.

Walsblank zink krijgt buiten geleidelijk een matgrijze patinalaag. Tijdens dit natuurlijke proces kunnen tijdelijke kleurverschillen zichtbaar zijn.

Zink voor bouwtoepassingen moet aan de toepasselijke productspecificaties, waaronder NEN-EN 988, voldoen.

Koper

Koper wordt gekozen vanwege de lange levensduur, goede vervormbaarheid en karakteristieke uitstraling. Nieuw koper heeft een roodbruine kleur. Buiten verandert deze kleur geleidelijk naar bruin en afhankelijk van de omstandigheden uiteindelijk naar een groene patina.

Koper wordt toegepast voor:

Dakgoten.
Deklijsten.
Muurafdekkers.
Waterslagen.
Gevelprofielen.
Dakranden.
Kilgoten.
Sier- en restauratiewerk.

Koper kan worden geknipt, gezet, gesoldeerd en afhankelijk van de toepassing gefelst. Houd bij lange profielen altijd rekening met uitzetting en krimp.

Bladlood

Bladlood wordt voornamelijk gebruikt voor flexibele waterkerende aansluitingen, zoals:

Loodslabben.
Schoorsteenaansluitingen.
Aansluitingen op metselwerk.
Dakaansluitingen.
Aansluitingen rond dakdoorvoeren.
Restauratie van bestaande loodconstructies.

Bladlood wordt doorgaans op maat gesneden en vervolgens op de bouwplaats gevormd of geklopt. Het is zachter en zwaarder dan zink en koper. Daarom gelden voor lood andere verwerkingsmethoden en maximale vrije lengtes.

Materiaaldikte kiezen

De benodigde materiaaldikte hangt af van:

Het gekozen materiaal.
De totale ontwikkelde breedte.
De lengte van het profiel.
Het aantal en de scherpte van de zettingen.
De toegepaste ondersteuning.
Windbelasting.
Mechanische belasting.
De bevestigingswijze.
De toepassing binnen of buiten.
Eventuele eisen uit een bestek.

Een dikker materiaal is niet automatisch voor iedere toepassing beter. Dikker plaatmateriaal is stijver en zwaarder, maar kan moeilijker te zetten en te detailleren zijn. Bij goten, deklijsten en gevelprofielen moet de materiaaldikte op het volledige systeem worden afgestemd.

Vermeld daarom altijd de gewenste dikte op de tekening. Wanneer u hierover twijfelt, kan de toepassing vooraf worden besproken.

Wat is de ontwikkelde breedte?

De ontwikkelde breedte is de totale breedte van het vlakke plaatmateriaal voordat het profiel wordt gezet.

Bij een eenvoudig U-profiel bestaat deze bijvoorbeeld uit:

De linker opstand.
De bodembreedte.
De rechter opstand.
Eventuele kraal, druiprand of omgezette kanten.
De benodigde zet- en materiaaltoeslagen.

Alleen de zichtbare breedte van het uiteindelijke profiel is dus niet voldoende om de benodigde plaatbreedte te bepalen.

De ontwikkelde breedte heeft invloed op:

Het materiaalgebruik.
De mogelijke productielengte.
De stijfheid van het profiel.
De prijs.
De wijze van verpakken en vervoeren.

Binnenmaat of buitenmaat?

Geef bij ieder profiel duidelijk aan of de opgegeven maat een binnenmaat of buitenmaat is. Bij dikker materiaal en profielen met meerdere zettingen kan dit een zichtbaar verschil veroorzaken.

Gebruik bij voorkeur een doorsnedetekening waarop iedere maat met maatlijnen staat aangegeven. Vermeld bijvoorbeeld:

binnenmaat;
buitenmaat;
vrije maat;
maat over het materiaal;
maat tot hart zetlijn.

Zonder deze informatie kan een tekening op meerdere manieren worden geïnterpreteerd.

Binnenhoek, buitenhoek en zetlijn

Bij zetwerk moet duidelijk zijn in welke richting iedere kant wordt gezet.

Gebruik hiervoor:

Een doorsnedetekening van het profiel.
Pijlen die de zetrichting aangeven.
Een aanduiding van binnen- en buitenzijde.
De gewenste hoek in graden.
De gewenste zichtzijde.
Eventueel een eenvoudige 3D-schets als aanvulling.

Geef bij een hoek niet alleen “haaks” aan, maar vermeld bij voorkeur 90°. Voor schuine dakranden of aansluitingen kan een afwijkende hoek nodig zijn.

Wanneer een profiel over een bestaande constructie moet vallen, moet naast de netto maat ook voldoende montageruimte worden opgenomen.

Hoe levert u een goede werktekening aan?

Een handgetekende schets kan voldoende zijn, mits alle noodzakelijke gegevens duidelijk en leesbaar zijn.

Vermeld minimaal:

Het gewenste materiaal.
De materiaaldikte.
Het aantal gelijke profielen.
De lengte per profiel.
Alle been- en vlakmaten.
De gewenste hoeken.
Binnen- of buitenmaten.
De zetrichting.
De zichtzijde.
Eventuele omgezette kanten.
De toepassing van het profiel.
De gewenste leverdatum.
Uw naam en contactgegevens.

Voeg bij een bestaande situatie bij voorkeur overzichts- en detailfoto’s toe. Plaats indien mogelijk een rolmaat of duimstok in beeld, maar gebruik de foto niet als enige maatvoering.

Voorbeeld van een duidelijke profielomschrijving

Een eenvoudige aanvraag kan bijvoorbeeld als volgt worden omschreven:

Materiaal: walsblank titaanzink
Dikte: 0,80 mm
Aantal: 4 stuks
Lengte: 2.000 mm per stuk
Profiel: U-vorm
Linker opstand: 80 mm
Bodem: 150 mm binnenmaat
Rechter opstand: 50 mm
Hoeken: beide 90°
Zichtzijde: buitenzijde
Toepassing: afdekprofiel dakrand

Voeg hier altijd een doorsnedetekening bij. Tekst alleen kan bij asymmetrische of complexe profielen te gemakkelijk verkeerd worden uitgelegd.

Maattoleranties en zetafronding

Bij knippen en zetten ontstaan altijd productietoleranties. Een gezette hoek heeft bovendien een kleine binnenradius en is nooit volledig messcherp.

De uiteindelijke maat kan worden beïnvloed door:

De materiaaldikte.
De hardheid van het materiaal.
De lengte van het profiel.
Het aantal zettingen.
De binnenradius van het gereedschap.
Terugvering van het materiaal.
De gekozen binnen- of buitenmaat.
De nauwkeurigheid van de aangeleverde tekening.

Moet een profiel over, tussen of in een bestaande constructie passen, neem dan voldoende montagespeling op. Geef kritische maten en gewenste toleranties vooraf duidelijk aan. De haalbare productietolerantie moet vóór bestelling worden bevestigd.

Bestel bij twijfel eerst één proefstuk voordat een grotere serie wordt geproduceerd.

Rechte profielen en walsspanning

Plaatmateriaal kan door productie, knippen en zetten enige spanning bevatten. Vooral bij lange, smalle of asymmetrische profielen kan lichte kromming of torsie ontstaan.

Dit is afhankelijk van:

Het materiaal.
De plaatdikte.
De lengte.
De profielvorm.
De verhouding tussen de verschillende benen.
De plaats van de zettingen.
De manier van transport en opslag.

Een lang profiel wordt tijdens de montage doorgaans op een vlakke onderconstructie uitgelijnd en met geschikte klangen of bevestigingen gemonteerd. Gebruik zetwerk niet om een sterk ongelijke onderconstructie recht te trekken.

Rekening houden met uitzetting en krimp

Zink en koper zetten uit bij warmte en krimpen bij kou. Lange profielen mogen daarom niet zonder meer over de volledige lengte star worden vastgezet.

Afhankelijk van de toepassing zijn nodig:

Vaste en schuivende klangen.
Expansiestukken.
Dilatatievoegen.
Overlappende verbindingen.
Gefelste of gesoldeerde verbindingen.
Voldoende vrije ruimte bij eindpunten en hoeken.

De juiste maximale lengte zonder expansievoorziening is afhankelijk van het materiaal, het profiel en de toepassing. Dakgoten, deklijsten, muurafdekkers en gevelprofielen hebben ieder hun eigen technische richtlijnen.

Geef bij een maatwerkaanvraag daarom niet alleen de lengte van één onderdeel op, maar ook de totale lengte van de constructie en de positie van binnen- en buitenhoeken.

Bevestiging van maatwerkprofielen

De bevestigingswijze moet bij het ontwerp van het profiel worden meegenomen. Mogelijke methoden zijn:

Klangen.
Schuifklangen.
Bevestigingsstroken.
Haakverbindingen.
Felsverbindingen.
Overlapverbindingen.
Mechanische bevestiging op niet-zichtbare plaatsen.
Solderen van aansluitingen.
Verlijming met een voor het materiaal geschikt systeem.

Schroef zinken of koperen deklijsten en afdekkappen niet zonder technische beoordeling star door het zichtvlak vast. Dit kan de thermische beweging blokkeren en zorgt voor zichtbare bevestigingen en mogelijke lekkagepunten.

Solderen van zink

Titaanzink kan worden gesoldeerd. Voor een goede verbinding zijn schoon materiaal, geschikt vloeimiddel, geschikt soldeer en voldoende warmte nodig.

Algemene aandachtspunten:

Gebruik vloeimiddel dat geschikt is voor titaanzink.
Zorg dat de oppervlakken schoon en vetvrij zijn.
Maak voorgepatineerd of oud zink op de soldeerplaats metaalblank.
Gebruik een voldoende brede overlap.
Laat het soldeer volledig door de naad vloeien.
Verwijder vloeimiddelresten direct na het solderen.
Houd ook bij gesoldeerde constructies rekening met expansie.

Voor horizontale en schuine overlapnaden in zink is een minimale doorvloeiing van 10 mm geadviseerd

Contact tussen zink en koper voorkomen

Koper en zink mogen niet zonder technische scheiding tegen elkaar worden toegepast. Koper is edeler dan zink. Direct contact of regenwater dat eerst over koper en daarna over zink stroomt, kan versnelde aantasting van het zink veroorzaken.

Belangrijk:

Plaats koper niet boven zink als regenwater over beide materialen stroomt.
Voorkom direct contact tussen koper en zink.
Gebruik waar nodig een geschikte scheidingslaag.
Houd bij gecombineerde projecten rekening met de stroomrichting van regenwater.
Gebruik bevestigingsmaterialen die geschikt zijn voor het gekozen metaal.

Zink en lood kunnen in de praktijk doorgaans wel naast elkaar worden toegepast. Het behandelen van nieuw lood met patineerolie helpt om loodstrepen op het zink te beperken.

Contact met dakbedekking en bouwmaterialen

Niet ieder bouwmateriaal kan zonder meer tegen zink of koper worden geplaatst.

Let onder andere op:

Bitumineuze dakbedekking waar water vanaf over zink stroomt.
Bepaalde PVC-dakbedekkingen en weekmakers.
Vers beton, mortel, kalk en cementhoudende producten.
Zuurhoudende kitten.
Onbekende lijm- en afdichtingsmiddelen.
Houtsoorten die stoffen kunnen uitlogen.
Vochtvasthoudende onderconstructies.

Gebruik alleen kitten, lijmen, scheidingslagen en bevestigingsmaterialen waarvan de fabrikant bevestigt dat ze geschikt zijn voor het gekozen metaal en de betreffende buitentoepassing.

Afschot en waterafvoer

Profielen waarover of waardoor water wordt afgevoerd, moeten voldoende afschot hebben.

Dit geldt onder andere voor:

Dakgoten.
Kilgoten.
Verholen goten.
Waterslagen.
Muurafdekkers.
Deklijsten.
Afdekkappen.

Laat water bij voorkeur van de gevel en de constructie aflopen. Voorkom lage plaatsen waarin langdurig water blijft staan. Een maatwerkprofiel kan alleen goed functioneren wanneer ook de onderconstructie correct is ontworpen en uitgevoerd.

Druipranden en opstanden

Een goede druiprand voorkomt dat regenwater langs de gevel of onderzijde terugloopt.

Bij het ontwerpen van een profiel moet worden gekeken naar:

De afstand tot de gevel.
De hoogte van de druiprand.
De windbelasting.
De richting van het afschot.
De benodigde overstek.
De aansluiting op de dakbedekking.
De hoogte van de achteropstand.
De vrije beweging van het metaal.

Geef op de tekening duidelijk aan welke zijde de buitenzijde en welke zijde de waterkerende opstand is.

Binnen- en buitenhoeken

Hoeken kunnen op verschillende manieren worden uitgevoerd:

Ter plaatse samengesteld.
Gesoldeerd.
Gefelst.
Als prefab maatwerkhoek.
Met een overlap of expansieverbinding.

Vermeld bij een bestelling:

Binnenhoek of buitenhoek.
Linker of rechter uitvoering.
De werkelijke hoek in graden.
De beenlengtes.
De aansluitende profielmaten.
De zichtzijde.
De gewenste verbindingswijze.

Ga niet automatisch uit van een hoek van precies 90 graden. Vooral bij oudere gebouwen en renovatieprojecten kunnen duidelijke afwijkingen voorkomen.

Maatwerk bij renovatie en restauratie

Bij renovatie moet niet alleen het bestaande profiel worden nagemeten. Controleer ook de onderliggende constructie en de oorspronkelijke functie.

Leg vast:

De doorsnede van het bestaande profiel.
De gebruikte materiaaldikte.
De aansluitingen op dak en gevel.
De plaats van naden en dilataties.
De positie van afvoeren.
De staat van de onderconstructie.
Eventuele historische detaillering.
Links- en rechtsverschillen.

Maak eventueel een mal van een ingewikkelde bestaande doorsnede. Spreek vooraf af of deze mal geschikt is als productiemaat of alleen als visueel voorbeeld dient.

Opslag en transport

Maatwerkprofielen kunnen lang en relatief kwetsbaar zijn.

Let bij ontvangst en opslag op:

Controleer de levering direct op transportschade.
Til lange profielen met meerdere personen.
Ondersteun de profielen over voldoende lengte.
Sleep profielen niet over elkaar.
Bewaar zink en koper droog en geventileerd.
Voorkom vocht tussen gestapelde delen.
Bescherm zichtvlakken tegen krassen.
Leg zware voorwerpen niet op de profielen.
Stapel verschillende metalen niet zonder scheiding op elkaar.
Laat beschermfolie niet langer zitten dan de fabrikant toestaat.

Meld zichtbare schade voordat het materiaal wordt gemonteerd of verder wordt verwerkt.

Controle vóór productie

Controleer vóór het definitief bestellen:

Is het juiste materiaal gekozen?
Klopt de materiaaldikte?
Zijn alle lengtes vermeld?
Kloppen het aantal en de verdeling?
Zijn binnen- en buitenmaten aangegeven?
Zijn de zetrichtingen duidelijk?
Staat de zichtzijde op de tekening?
Zijn de hoeken in graden vermeld?
Is rekening gehouden met montagespeling?
Is expansie meegenomen?
Zijn binnen- en buitenhoeken opgenomen?
Is de onderconstructie gecontroleerd?
Zijn de transportmogelijkheden bekend?

Maatwerk wordt volgens de goedgekeurde gegevens geproduceerd. Controleer de orderbevestiging en tekening daarom zorgvuldig voordat u akkoord geeft.

Maatwerk bestellen bij Zink-Koper.nl

Voor een aanvraag kunt u een duidelijke schets, werktekening of PDF met de gewenste maten toesturen. Voeg waar mogelijk foto’s van de situatie toe.

Vermeld daarbij:

Materiaalsoort.
Materiaaldikte.
Profieldoorsnede.
Lengte en aantal.
Zetrichting en hoeken.
Binnen- of buitenmaten.
Zichtzijde.
Toepassing.
Gewenste leverdatum.
Eventuele kritische toleranties.

Zink-Koper.nl beoordeelt vervolgens of het profiel technisch kan worden geproduceerd en welke aanvullende gegevens eventueel nodig zijn.

Meer dan 30 jaar ervaring in zink en koper

Met meer dan 30 jaar ervaring in zink en koper helpt Zink-Koper.nl zowel doe-het-zelvers als professionele verwerkers bij het samenstellen van passend zetwerk.

Een duidelijke tekening en correcte maatvoering zijn daarbij essentieel. Twijfelt u over een profiel? Neem dan vóór bestelling contact met ons op. Bij ingewikkelde of grotere series kan het verstandig zijn eerst een proefprofiel te laten maken.

Veelgestelde vragen

Kan maatwerk op basis van alleen een foto worden gemaakt?

Een foto helpt om de toepassing te begrijpen, maar is niet geschikt als exacte productiemaat. Lever altijd een bemate schets of technische tekening aan.

Moet ik binnen- of buitenmaten doorgeven?

Dat hangt af van de toepassing. Vermeld altijd expliciet welke soort maat u gebruikt. Bij profielen die over een bestaande constructie vallen, zijn binnenmaten en voldoende montagespeling belangrijk.

Kan ieder profiel uit één stuk worden gemaakt?

Nee. De maximale lengte, breedte en vorm zijn afhankelijk van het materiaal, de dikte, de ontwikkelde breedte en de beschikbare productiemogelijkheden.

Kan zinken maatwerk direct tegen koper worden gemonteerd?

Niet zonder geschikte scheiding. Direct contact en afstromend koperhoudend water kunnen het zink aantasten.

Moet maatwerk nog op locatie worden aangepast?

Correct ingemeten maatwerk beperkt het werk op locatie, maar aansluitingen, hoeken en bestaande constructies kunnen alsnog enige aanpassing vragen.

Kan maatwerk worden geretourneerd?

Maatwerk wordt speciaal volgens de opgegeven specificaties geproduceerd en kan normaal gesproken niet als standaardproduct worden geretourneerd. Controleer daarom vóór productie alle maten, aantallen en uitvoeringen.